Kranial dəbilqəyə qulluq: yuxu, təmizlik, tərləmə və dəriyə qulluq

Dəbilqə yuxuda taxılırmı?

Bəli. Dəbilqə kəllə böyüdükcə təsir göstərdiyi üçün adətən gündə 22–23 saat, gecə yuxusu və gündüz mürgüləri də daxil olmaqla taxılır. Körpələr əsasən bir neçə gün ərzində dəbilqə ilə yatmağa alışırlar. Dəbilqə ilə yatarkən də təhlükəsiz yuxu qaydaları dəyişmir: körpə arxası üstə, bərk və düz döşəkdə, yastıqsız və yumşaq əşyalardan uzaq yatırılır. Dəbilqə başı isitdiyi üçün körpəni qalın geyindirməmək və qalın yorğan istifadə etməmək tərləmənin və həddindən artıq qızmanın qarşısını almağa kömək edir. Dəbilqənin gündəlik taxılma müddəti və ümumi müalicə müddəti barədə ətraflı məlumat üçün kranial dəbilqə neçə ay taxılır yazımıza baxa bilərsiniz.

İlk həftələrdə nə gözləmək olar?

Dəbilqənin ilk günləri adətən uyğunlaşma dövrüdür. Dəbilqə əvvəlcə gündə bir neçə saat taxılır, müddət tədricən artırılır və hər çıxarılanda dəri yoxlanılır. Bu dövrdə körpə çox tərləyə bilər, ilk bir neçə gecə yuxuya getməsi bir az uzun çəkə bilər və körpə dəbilqənin kənarları ilə maraqlana bilər. Əksər körpələrdə bunlar qısa müddətdə azalır. Uyğunlaşma dövründə hiss etdiyiniz hər hansı dəri dəyişikliyini qeyd etmək onu ilk nəzarət görüşündə komandanızla bölüşməyi asanlaşdırır. Fotoşəkil çəkmək də qızartının gedişatını izah etməyə kömək edə bilər.

Körpə dəbilqəsi necə təmizlənir?

Dəbilqənin daxili səthində tər və yağ toplandığı üçün onun hər gün təmizlənməsi tövsiyə olunur. Təmizləmə üsulu dəbilqənin materialından asılı olaraq dəyişə bildiyindən, dəbilqəni təhvil alarkən sizə verilən təlimatlara əməl edin. Ümumilikdə:

• Dəbilqəni gündə ən azı bir dəfə, daxili səthi və kənarları da daxil olmaqla, komandanın tövsiyə etdiyi təmizləyici ilə silin; bir çox dəbilqə üçün ilıq su və yumşaq, ətirsiz sabun kifayətdir.
• Bəzi komandalar daxili səth üçün spirt əsaslı təmizləyici tövsiyə edə bilər; bu halda dəbilqəni körpəyə taxmazdan əvvəl onun tam qurumasını gözləyin.
• Təmizlədikdən sonra dəbilqəni yumşaq dəsmalla qurulayın və qısa müddət havalandırın. Daxili səth nəm olarkən taxmayın.
• Saç qurudanın isti rejimi, radiator, günəş altında saxlamaq və ya qabyuyan maşın kimi yüksək istilikdən çəkinin; istilik dəbilqənin formasını poza bilər.
• Ağardıcı, aseton və ya sərt kimyəvi maddələrdən istifadə etməyin.

Dəbilqə ilə çimmək olarmı?

Xeyr. Çimmə zamanı dəbilqə çıxarılır və su ilə təmasdan qorunur. Gündəlik dəbilqə fasiləsi körpəni çimizdirmək üçün uyğun vaxtdır. Saç və baş dərisi hər gün yumşaq, ətirsiz körpə şampunu ilə yuyulub yaxşıca yaxalana bilər. Çimmədən sonra saç və baş dərisi tam qurulanmalı, dəbilqə yalnız bundan sonra yenidən taxılmalıdır. Yaş saç dəbilqənin altında həm qıcıqlanmaya, həm də qoxu yaranmasına səbəb ola bilər. Dəbilqəni çıxardığınız bu müddət eyni zamanda körpənin dərisini yoxlamaq üçün yaxşı fürsətdir.

Dəbilqədə tərləmə və qoxu niyə yaranır, necə azaldılır?

Körpələr başlarından güclü tərləyirlər və dəbilqə bu nahiyəni isidir. Xüsusilə ilk həftələrdə tərləmə çox ola bilər; əksər körpələrdə orqanizm alışdıqca azalmağa meyillidir. Qoxu isə adətən tər, yağ və bakteriyaların dəbilqənin daxili səthində toplanmasından yaranır. Azaltmaq üçün:

• Dəbilqəni və körpənin saçını hər gün təmizləyin.
• Körpəni otaq temperaturuna uyğun, bir qat nazik geyindirin.
• Otağı sərin və havalandırılmış saxlayın.
• Körpə çox tərləyibsə, dəbilqəni qısa müddətə çıxarıb baş dərisini və dəbilqənin içini qurulayın, sonra yenidən taxın.
• Saçlar uzundursa, onları qısa saxlamaq tərin toplanmasını azalda və qurumağı asanlaşdıra bilər.

Yayın isti havalarında dəbilqə necə istifadə olunur?

İsti havalarda tərləmə artır, lakin dəbilqənin istifadəsi adətən davam etdirilir. Körpəni birbaşa günəşdən qoruyun, kölgədə və sərin yerlərdə saxlayın və maye qəbuluna diqqət edin. Kondisionerli və ya ventilyatorlu otaqlarda hava axınını birbaşa körpəyə yönəltməyin. Körpənin qızdırması olarsa, həddindən artıq halsız görünərsə və ya istilik səbəbindən nəzərəçarpacaq dərəcədə narahat olarsa, dəbilqəni çıxarıb uşaq həkiminizlə məsləhətləşin və komandanızı məlumatlandırın. İstidə dəbilqəni qısa müddətə çıxarmaq lazım gələrsə, bunu komandanızla danışaraq planlaşdırmaq daha məqsədəuyğundur.

Dəbilqə qızartı yaradarsa, nə etməli?

Dəbilqə başın bəzi nahiyələrinə yüngül təmas edərək işləyir. Buna görə dəbilqə çıxarıldıqda təmas nöqtələrində çəhrayı izlərin görünməsi tez-tez rast gəlinən haldır. Fərqləndirmək üçün aşağıdakılara diqqət edin:

• Adətən normaldır: Dəbilqəni çıxardıqdan sonra təxminən bir saat ərzində solan, qabarıq olmayan çəhrayı izlər.
• Komandaya zəng etməli olduğunuz hallar: Bir saat ərzində keçməyən və ya tündləşən qızartı, su qabarcığı, açıq yara, qartmaq, axıntı və ya toxunulduqda körpənin ağladığı həssas nahiyələr.

Belə halda dəbilqəni yenidən taxmazdan əvvəl komandanızla əlaqə saxlayın; çox vaxt dəbilqənin daxili səthində kiçik tənzimləmə problemi həll edir.

Dəbilqənin altına krem və ya pudra sürtmək olarmı?

Komandanız və ya uşaq həkiminiz xüsusi olaraq tövsiyə etmədikcə, dəbilqənin altında qalan dəriyə krem, losyon, yağ və ya pudra sürtülməməlidir. Bu məhsullar dəbilqənin içində toplanaraq tərləməni artıra, məsamələri tıxaya və dəri qıcıqlanmasına səbəb ola bilər; bundan əlavə, dəbilqənin daxili səthini köhnəldə bilər. Körpənin dərisində quruluq, səpgi və ya bişik kimi problem varsa, uyğun məhsul və istifadə qaydası üçün əvvəlcə uşaq həkiminizlə məsləhətləşin və komandanızı məlumatlandırın.

Dəbilqə qaşınma yaradarsa, nə etməli?

Qaşınma əsasən tər və nəmlə bağlıdır. Saçın gündəlik yuyulması, baş dərisinin yaxşıca qurulanması və dəbilqənin təmiz saxlanması adətən kömək edir. Körpə dəbilqənin kənarlarını tez-tez dartırsa və ya sürtürsə, dərini yoxlayın. Baş dərisində kəpəklənmə, pulcuqlanma və ya səpgi varsa, uşaq həkiminizlə görüşün. Dəbilqənin altına hər hansı əşya salaraq qaşımağa çalışmayın; bu, dərini qıcıqlandıra bilər.

Dəbilqəni taxarkən və çıxararkən nələrə diqqət etmək lazımdır?

• Dəbilqəni komandanın göstərdiyi qaydada və düzgün istiqamətdə taxın; dəbilqənin ön kənarı qaşların üstündə, gözləri örtməyəcək vəziyyətdə olmalıdır.
• Qayış və ya bağlayıcı varsa, sıxmadan, tövsiyə olunduğu kimi bağlayın.
• Dəbilqəni taxarkən qulaqların və saçların sıxılmamasına diqqət edin.
• Dəbilqədə çat, sınıq, iti kənar və ya daxili səthdə ayrılma görsəniz, istifadə etməzdən əvvəl komandanızla məsləhətləşin.
• Dəbilqəni bəzəmək məqsədilə rəngləmək və ya üzərinə stiker yapışdırmaq istəyirsinizsə, istifadə oluna biləcək materiallar barədə əvvəlcə komandanızdan soruşun.

Prosesin ümumi mərhələləri üçün kranial dəbilqə prosesi addım-addım yazımıza, tez-tez verilən suallar üçün isə kranial ortez haqqında 9 sual yazımıza baxa bilərsiniz.

Nə vaxt mütəxəssisə müraciət etməli?

• Dəbilqəni çıxardıqdan sonra təxminən bir saat ərzində keçməyən qızartı, su qabarcığı və ya açıq yara varsa
• Dəbilqə sürüşürsə, gözlərin üstünə enirsə və ya çox sıx görünürsə
• Dəbilqənin altında pis qoxulu axıntı, şişkinlik və ya istiliyin artması hiss etsəniz
• Körpə dəbilqə ilə birlikdə nəzərəçarpacaq dərəcədə narahat, qızdırmalı və ya halsızdırsa
• Dəbilqə zədələnibsə

Dəri və dəbilqə ilə bağlı problemlərdə müalicənizi aparan komandaya, ümumi sağlamlıq problemlərində isə uşaq həkiminizə zəng edin. Dəbilqə müalicəsi barədə məlumat almaq üçün qəbula yazıla bilərsiniz.

Tez-tez verilən suallar

Dəbilqəni gündə nə qədər müddətə çıxarmaq olar?

Adətən gündə cəmi təxminən bir saat; çimmə, dərinin yoxlanılması və dəbilqənin təmizlənməsi üçün. Xəstəlik və ya dəri qıcıqlanması kimi hallarda daha uzun fasilə lazım ola bilər; bunu komandanızla birlikdə planlaşdırın.

Dəbilqənin içinə papaq və ya parça qoymaq olarmı?

Komandanız tövsiyə etmədikcə dəbilqənin altına papaq, parça və ya başqa material qoymayın. Bu, dəbilqənin oturuşunu dəyişə bilər. Bəzi hallarda komanda nazik pambıq örtük tövsiyə edə bilər; yalnız bu halda istifadə edin.

Dəbilqənin qoxusu tamamilə keçirmi?

Gündəlik təmizlik və yaxşı qurulama ilə qoxu adətən nəzərəçarpacaq dərəcədə azalır. Təmizliyə baxmayaraq pis qoxu davam edirsə, komandanızla məsləhətləşin; onlar başqa təmizləmə üsulu təklif edə bilərlər.

Dəbilqəni ehtiyat kimi evdə saxlamaq olarmı?

Dəbilqə körpəyə fərdi olaraq hazırlandığı və o böyüdükcə tənzimləndiyi üçün başqa körpə tərəfindən istifadə edilməməlidir. Müalicə zamanı çıxarılan dəbilqəni sərin, quru və günəş düşməyən yerdə, əzilməyəcək şəkildə saxlayın.

Dəbilqə ilə çölə çıxmaq olarmı?

Bəli. Körpə dəbilqə ilə gəzintiyə çıxa bilər, avtomobil oturacağı və uşaq arabasından istifadə etmək olar. Günəşli havalarda körpəni kölgədə saxlayın və dəbilqənin altında həddindən artıq tərləməni izləyin.