Koronal tikiş sinostozu (ön plagiosefaliya)

Koronal tikiş sinostozu (ön plagiosefaliya) nədir?

Ön (anterior) plagiosefaliya koronal tikişin (adətən birtərəfli) erkən bağlanması nəticəsində yaranan və nadir rast gəlinən baş forması pozulmasıdır. Bu vəziyyət kəllə sümükləri arasındakı koronal tikişin vaxtından əvvəl bağlanması nəticəsində meydana çıxır. Normalda kəlləni təşkil edən sümüklərin tikişləri körpənin beyin inkişafı zamanı elastiklik təmin etmək məqsədilə bir-biri ilə bitişmir. Lakin koronal tikişin erkən bağlanması kəllənin formasının asimmetrik olmasına səbəb olur və bu vəziyyət ön plagiosefaliya adlanır.

Ön plagiosefaliya adətən yalnız bir tərəfə təsir edən vəziyyətdir. Zədələnmiş tərəfdə alnın və qaşların yastılaşmasına, əks tərəfdə isə alnın nəzərəçarpacaq dərəcədə qabarıq görünməsinə səbəb olur. Bu vəziyyət körpənin üz simmetriyasına da mənfi təsir göstərə bilər. Ön plagiosefaliya adətən doğuş zamanı və ya ondan dərhal sonra fərq edilsə də, bəzən inkişaf prosesində irəlilədikdən sonra da aşkarlana bilər.

Kəllədəki forma pozulmasından əlavə, müalicə olunmayan bəzi hallarda kəllədaxili təzyiqin artması kimi problemlər müşahidə oluna bildiyi üçün uşağın həkim tərəfindən müntəzəm izlənməsi vacibdir.

Simptomlar

• Asimmetrik baş forması: Başın bir tərəfi yastılaşdığı halda digər tərəfi daha nəzərəçarpacaq şəkildə qabarıqdır; bu xüsusilə üzün ön hissəsində (alında) özünü göstərir.
• Alında asimmetriya: Alındakı asimmetrik forma pozulması körpələrdə gözlərin səviyyəsində fərq yarada bilər.
• Göz yuvalarında nizamsızlıq: Bir göz daha yuxarıda və ya daha aşağıda ola bilər.
• Burunda dəyişikliklər: Burun kökü bir tərəfə sürüşmüş görünə bilər.
• Qulağın vəziyyəti: Sağ və sol tərəfdə ölçü və yer fərqi müşahidə olunur.
• Çənədə dəyişikliklər: Çənənin bir tərəfə sürüşməsi.
• Baş çevrəsinin inkişafı: Normal böyümə yavaşlaya və ya nizamsız ola bilər.

Müalicə yanaşması

Müalicə xəstəliyin ağırlıq dərəcəsindən və körpənin yaşından asılı olaraq dəyişir.

Cərrahi müdaxilə: Xüsusilə ağır hallarda tətbiq olunur. Ən geniş yayılmış üsul endoskopik kraniosinostoz əməliyyatıdır. Bu prosedurda qapalı texnikadan istifadə edilərək bir neçə kiçik kəsiklə kəllənin forması düzəldilir. Endoskopik əməliyyatdan sonra kəllənin yenidən formalaşmasını dəstəkləmək üçün adətən dəbilqə ilə müalicə tətbiq olunur; prosesi neyrocərrah və ortez komandası birlikdə planlaşdırır.

Dəbilqə ilə müalicə: Cərrahi müdaxilədən sonra xüsusi dizayn edilmiş dəbilqələrin istifadəsi müalicə prosesinin vacib hissəsidir.

Yaş aralığı

Xəstəlik adətən doğuş zamanı və ya ondan dərhal sonra fərq edilir. Xüsusilə erkən yaşda aparılan qiymətləndirmə daha çox müalicə seçimi təqdim edir.